To "Γαμήλιο Ταξίδι" του Μίκη στην Κούβα

Η μουσική του Μίκη ήταν παγκόσμια, το ξέρουμε όλοι. Πάρα πολλές μελωδίες του γνώρισαν άπειρες επανεκτελέσεις και πάρα πολλά τραγούδια του αποδόθηκαν από τους Beatles, μέχρι την Edith Piaff και την Joan Baez. Ένα από τα πιο πολυδιασκευασμένα είναι και το «Αν θυμηθείς τ’ όνειρό μου», το οποίο είχε φτάσει μέχρι την λατινική Αμερική, μέσω των… «σκαθαριών». 

Το «Lune de miel» έγινε ένα από τα σουξέ της δεκαετίας του ’60 στην Λατινική Αμερική, όταν αποτέλεσε το μουσικό θέμα σε μία βρετανο-ισπανική ταινία του 1959 με τον ίδιο τίτλο (στα αγγλικά Honeymoon).Είχε ηχογραφηθεί σε πάρα πολλές εκτελέσεις. Η πιο γνωστή ήταν από την ορχήστρα «Μanuel and the Music of the Mountains».

Όταν το 1962 ο Μίκης πήγε στην Κούβα για πρώτη φορά, συναντήθηκε με τον Κάστρο στην ταράτσα του ξενοδοχείου Αβάνα Λίμπρε. Την ώρα που τελείωνε η συνάντησή τους, η ορχήστρα άρχισε να παίζει το τραγούδι και ο Μίκης κοντοστάθηκε να το ακούσει χαμογελώντας. Τότε, ο διερμηνέας βρήκε την ευκαιρία να πει στον Κάστρο: «αυτό το τραγούδι είναι δημιουργία του κύριου Θεοδωράκη». 

«Γυρίζει τότε ο Κάστρο προς το μέρος μου και λέει: “Πού πάτε; Είναι δυνατόν;” Δε με άφηναν να φύγω. Και ο Τσε Γκεβάρα ετοιμαζόταν να πάει στη Σιέρα Μαέστρα για περιοδεία. “Θα σε πάρω μαζί μου αύριο”, μου λέει. “Έχει ωραίο κλίμα και άφθονο οξυγόνο εκεί που πηγαίνω”» έγραψε ο Μίκης Θεοδωράκης στο βιβλίο του «Μίκης Θεοδωράκης, 85 χρόνια Αξιος Εστί. Από τον Μεσοπόλεμο στην Χρεοκοπία».

 

Τα "Σκαθάρια" ταξιδεύουν για το Λονδίνο με το τραίνο μαζί με τον παππού του Paul.Εκείνος είναι που θα βάλει "ιδέες" στον Ringo πως πρέπει να βρεί τον εαυτό του, έτσι εκείνος εξαφανίζεται λίγες ώρες πρίν μια σημαντική τηλεοπτική εμφάνιση και όχι μόνο αυτό.... Τον συλλαμβάνουν.

 

Το A Hard Day’s Night κυκλοφόρησε το καλοκαίρι του 1964 όταν οι Beatles δεν ήταν τόσο δημοφιλείς στις ΗΠΑ. Η ταινία, σκιαγραφώντας τους εκκεντρικούς χαρακτήρες των σκαθαριών και σε συνδυασμό με τα –soon to be- χιτάκια τους, έκανε τους μουσικόφιλους ανά τον κόσμο να αγαπήσουν το συγκρότημα ενώ μέλη συγκροτημάτων, όπως οι Grateful Dead και οι Byrds, μίλησαν στη συνέχεια για το πώς επηρεάστηκαν από την ταινία και αποφάσισαν να δημιουργήσουν δικές τους μπάντες. Ο αρχικός τίτλος της ταινίας ήταν "Beatlemania''. Ο τίτλος A Hard Day’s Night προέκυψε όταν ο Ρίνγκο Σταρ, ύστερα από μια κουραστική μέρα με πρόβες στο υπόγειο, ανέβηκε στο ισόγειο και νομίζοντας ότι ακόμα είναι μέρα είπε "Phew, it's been a hard day...'' και αντιλαμβανόμενος ότι είναι νύχτα, συνέχισε ''Night!'' (Νύχτα). Έτσι ακούστηκε ως ''It's been a hard day... night''. 

Όταν η "Δίκοπη Ζωή" γράφτηκε με μια τσίχλα για δόντι

 

«Γιατί ποτέ δεν ήταν ποιητές,
το χώμα που πατούν να προσκυνούνε»

Το 1977 ο Μάνος Ελευθερίου εμπιστεύεται στον Θάνο Μικρούτσικο μια σειρά από ποιήματα με έντονο πολιτικό πρόσημο, αναγνωρίζοντας στον συνθέτη τη δημιουργική ικανότητα που είχε αναστατώσει την Ελλάδα με τα «Πολιτικά Τραγούδια» και την «Καντάτα για τη Μακρόνησο». Οι δυο άντρες κάθονται, διαλέγουν 13 από αυτά και γεννάνε τα «Τροπάρια για Φονιάδες».

Ο Μικρούτσικος θα δώσει τα τραγούδια στην Μαρία Δημητριάδη και στον Γιώργο Μεράντζα, με τους οποίους είχε μόλις ολοκληρώσει έναν άλλον σπουδαίο πολιτικό δίσκο, το «Φουέντε Οβεχούνα», βασισμένο στο ομώνυμο θεατρικό αριστούργημα του Λόπεζ Δε Βέγα. Η ηχογράφηση έγινε με πολλές περιπέτειες. Ενώ κόντευε να ολοκληρωθεί η εγγραφή -και μάλιστα χωρίς κανένα λάθος- έπεσε ένας κεραυνός και κόπηκε το ρεύμα. Έτσι αναγκάστηκαν να ξαναγράψουν το τραγούδι από την αρχή. Ο ίδιος ο Μεράντζας είχε σπάσει την προηγούμενη μέρα το δόντι του και περίμενε να γίνει η θήκη για να την τοποθετήσει ο οδοντίατρος. Τελικά, για να μην ψευδίζει κατά την ηχογράφηση, του έβαλαν μία …τσίχλα στο κενό που είχε δημιουργηθεί.

Από όλο τον δίσκο, η «Δίκοπη Ζωή» ξεχώρισε αμέσως, με την ερμηνεία του Μεράντζα να σκεπάζει και την δύναμη του στίχου και την δύναμη της μουσικής. Αυτό το κατάλαβαν πρώτοι ο συνθέτης και ο στιχουργός.

Ο Μάνος Ελευθερίου ένα βράδυ που είχαν μαζευτεί όλοι οι μεγάλοι ερμηνευτές του ελληνικού τραγουδιού (Νταλάρας, Γαλάνη, Αλεξίου και άλλοι) που έχουν τραγουδήσει τα τραγούδια τους είπε: «Είμαι τυχερός γιατί τα τραγούδια μου τα είπατε όλοι εσείς που είσαστε μεγάλοι ερμηνευτές. Αλλά υπάρχει ένας εδώ, ανάμεσά σας, που με την ερμηνεία του έφτασε τον μύθο, ο Γιώργος Μεράντζας στην Δίκοπη Ζωή». Ενώ ο Μικρούτσικος είπε κάποτε: «Δεν υπάρχει αυτή η ερμηνεία. Αυτό το τραγούδι γράφτηκε σα να το τραγούδαγε εκεί στην Ήπειρο και το ’φερε στην Αθήνα, το ’φερε στα χρόνια του ΄70…».

Ήταν όμως η μουσική ευφυΐα του Μικρούτσικου που οδήγησε τον Μεράντζα να πετύχει αυτή την συγκλονιστική ερμηνεία. Γνωρίζοντας ο Θάνος πως τα μουσικά ακούσματα του συνεργάτη του ήταν τα ηπειρώτικα, έστησε το τραγούδι σε ρυθμό ¾, όπως είναι τα σπουδαία ηπειρώτικα τραγούδια. Κι αν το ακούσετε τώρα θα δείτε πως πίσω του κρύβεται επιμελώς ένα …τσάμικο.

Ο Βλάσφημος Χατζιδάκις υπερασπίζεται το ρεμπέτικο

 Γιατί αυτό ήταν το ρεμπέτικο. Μια βλάσφημη προσευχή, σε διαφορετικούς θεούς. Στην γυναίκα, στο κρασί, στο τουμπεκί. Στον έρωτα, στον αργιλέ, στο αψέντι. Μια προσευχή που έστελνε στο διάβολο κάθε κοινωνικό φραγμό και κάθε σύμβαση.

Και ποιος άλλος θα μπορούσε να το υπερασπιστεί απέναντι στην εξουσία και τις αρχές που το κυνηγούσαν, ή τους αστούς και τους διανοούμενους που το περιφρονούσαν, παρά ο πιο βλάσφημος απο τους βλάσφημους: ο Μάνος Χατζιδάκις, μόλις στα 24 χρόνια του, σαν σήμερα, πριν απο 70 χρόνια ακριβώς, σε μια ιστορική διάλεξη για το ρεμπέτικο, στο "Θέατρο Τέχνης".

"Σκεφτείτε τις ιδιαίτερα σκληρές συνθήκες του τόπου μας. Η ζωτικότητα καίγεται, η ιδιοσυγκρασία αρρωσταίνει, η ομορφιά παραμένει. Αυτό είναι το ρεμπέτικο. Κι από εδώ πηγάζει η θεματολογία του...".

Sade: Δεν είναι φωνή, είναι βελούδο

 

Έχουν περάσει 62 χρόνια από τη μέρα που στο Ibadan της Νιγηρίας γεννήθηκε η Helen Folasade Adu, κόρη Αφρικανού καθηγητή πατέρα και Αγγλίδας νοσοκόμας μητέρας. Αν και μικρή δεν έδειχνε ιδιαίτερο ενδιαφέρον να ασχοληθεί με τη μουσική, η παρουσία της έδωσε στην ίδια τη μουσική βελούδινη διάσταση. Με το όνομα Helen Folasade Adu δεν προσπάθησε καν να κάνει καριέρα. Από την αρχή προτίμησε την εύηχη σύντμηση του μεσαίου ονόματός της, που ήρθε να ταιριάξει γάντι σε μια αισθησιακή φωνή και εικόνα: Sade.

Αρχικά δεν ενδιαφερόταν να γίνει τραγουδίστρια, αλλά να ασχοληθεί με τη μόδα. Έτσι σπούδασε στο St Martin’s School of Art στο Λονδίνο. Δύο συμφοιτητές της που είχαν group, της ζήτησαν να τους βοηθήσει με τα φωνητικά. Η ίδια ήταν αρκετά ντροπαλή, αλλά με τον καιρό έμαθε να πιστεύει στον εαυτό της. Από τη δεκαετία του '80, την εποχή του “Your love is King” και του “Smooth Operator” πούλησε τόσους δίσκους, που δεν θα χρειαζόταν να δουλέψει ποτέ ξανά στη ζωή της. Ή θα δούλευε μόνο και εφόσον της έκανε κέφι. Όπως και έκανε.
Είναι η πιο επιτυχημένη solo καλλιτέχνης στην ιστορία της Βρετανικής μουσικής, έχοντας πουλήσει πάνω από 110 εκατομμύρια αντίτυπα των δίσκων της.

Το “Smooth Operator”, βρισκόταν στο πρώτο της album, το “Diamond Life” και αναφέρεται σε έναν άντρα της υψηλής κοινωνίας που ζει μέσα στην πολυτέλεια, αλλά δεν ενδιαφέρεται καθόλου για τα αισθήματα των γυναικών της ζωής του. Έχει ακουστεί σε πολλές ταινίες, όπως το “Fun With Dick&Jane”.

Κι είναι η θέση σου στο πιάνο αδειανή...

 

«κι εδώ τη νύχτα θα φεγγίζουν αναπτήρες,
όταν τους νάνους σου θ’ ακούμε απ’ την αρχή...»

Όλες αυτές τις μέρες που -ένας μετά τον άλλον- οι φίλοι μου έγραφαν για τα σταυροδρόμια τους με τον Θάνο Μικρούτσικο, εγώ «ενήστευα» για να κοινωνήσω σήμερα τη «Δίκοπη Ζωή». Προσπάθησα από το πρωί να «μεταλάβω» μερικές γραμμές, αλλά δεν τα κατάφερα. Θα το κάνω κάποια άλλη στιγμή. 

Το μόνο που κατάφερα για τον έναν από τους δυο συνθέτες που με άλλαξαν για πάντα, ήταν να πάρω μια βάρκα και να την δέσω έξω από «μια σπηλιά στην Αλταμίρα». 

Να κατέβω και να απλώσω στα χαλίκια «το μαυριτάνικο σκουτί το πορφυρό». Να κάτσω στην ακροθαλασσιά, με μόνο φως το αντιφέγγισμα από τον «Σταυρό του Νότου». 

Ύστερα να φωνάξω να έρθει ο «Κόλιας», ο Μάνος, ο Άλκης, ο Ναζίμ και ο Μπέρτολτ. Να μοιραστούμε παξιμάδια κι ελιές. Να βάλουμε από μια ρακή. 

Να κάτσουμε και να μιλήσουμε για τη «Ρόζα», την «Εσμεράλδα» και την «Ελένη». Να παρηγορήσουμε την «Άννα».

Να χαζεύουμε την «Πιρόγα» να φεύγει και να γυρίζει, μια νύχτα «που αγριεύει η βροχή». Να απολαμβάνουμε τoν ήχο που κάνει η «πιο όμορφη θάλασσα», όταν σκάζει στα βράχια.

Ύστερα να καβαλήσουμε όλοι μαζί «πάνω στο φτερό του καρχαρία» και να κυνηγήσουμε «το πειρατικό του Captain Jimmy». Να καπνίσουμε όλο το φορτίο του και μετά να αρχίσουμε να βλέπουμε τον «Άμλετ» με τους «7 Νάνους» ν' ανεβαίνουν, μέσα στην βροχή, για το φεγγάρι. 

Και πριν μας πάρει, Θάνο, ο ύπνος απ' έξω «Απ' το Στρόμπολι», να φιλήσουμε ένας μετά τον άλλο το μέτωπό σου, αφήνοντας τον Μεράντζα να σε χαιρετά σπαρακτικά για όλους μας. 

Η Φιλοθέη "μπαρκάρει" ευλαβικά στο ιπτάμενο πιάνο του Θανούλη

 

«Εφτά σε παίρνει αριστερά,
μην το ζορίζεις»

Η Φιλοθέη Βαρσαμή γράφει για τους «7 νάνους στο S/S Κερύνεια»

Από όλες τις μορφές του Καββαδία ο πλέον «καββαδιακός» είναι, στο μυαλό μου τουλάχιστον, ο ίδιος ο Θάνος Μικρούτσικος. Τον θυμάμαι στα «λάιβ» με μαύρο μακό, μαύρο παντελόνι και την πίπα του, ίδιος ναυτικός στη ράδα, να μας μπαρκάρει όλους στο πιάνο του και να ξεκινάμε το ταξίδι: με Σημ, Ρεκ, Γκόμπυ, Χαράμ, Ραμάν, Τοτ, Σάλαχ και τον Θωμαΐδη, τον Κούτρα, την Αντωνοπούλου, την Αλεξίου, τον Θηβαίο, τον Παπακωνσταντίνου, τον Πασχαλίδη.

Είναι γνωστό ότι η πιο «μικρούτσικη» τεράστια στιγμή κάθε συναυλίας ήταν η ώρα που ο Θανούλης έλεγε τους «7 νάνους». Το τραγούδι που έγραψε ο Καββαδίας για την ανιψιά του και τους νάνους της και το πήρε ο Θάνος, το έκανε πιο δικό του από τα δικά του και το «κάρφωσε» στο προσωπικό του πάνθεο, με την πιο ιδιαίτερη σφραγίδα -διαφορετική κάθε φορά και μοναδική σαν μαγικό δακτυλικό αποτύπωμα.

Ανατρέχοντας στις αναμνήσεις μου νομίζω ότι δεν ήταν ανέκαθεν οι νάνοι το τραγούδι του Θάνου. Κάποτε, ήταν απλά ένα τραγούδι μέσα στο υπόλοιπο πρόγραμμα και είμαι αρκετά σίγουρη ότι παλιά, σε κάτι εμφανίσεις στον «Σταυρό του Νότου», ο μεγάλος «θανούλειος» αυτοσχεδιασμός γινόταν στο «Ένα μπλουζ».

Σε κάποια συναυλία του (ίσως στο Θέατρο Βράχων;) θυμάμαι να παίζει πρώτη φορά μια αυτοσχεδιαστική εισαγωγή μακράς διάρκειας. Και, όπως ψαχνόμαστε ποιο τραγούδι είναι αυτό, να μπαίνουν οι πρώτες νότες των νάνων και να χειροκροτάμε ενθουσιασμένοι, ενώ ο Θανούλης μάς ενημέρωνε ότι «σε παίρνει αριστερά, μην το ζορίζεις».

Από τότε και μετά χτίστηκε σταδιακά μία τελετουργία: προς το τέλος του προγράμματος εγκατέλειπαν οι μουσικοί τη σκηνή, τα φώτα χαμήλωναν, κάναμε ησυχία και ο Θανούλης μάς αρμένιζε άλλοτε σε θάλασσες ήρεμης μελωδίας και άλλοτε σε μανιασμένους ωκεανούς, που βρυχόνταν από τα πλήκτρα που βάραγε με μανία, μέχρι να μπει, απότομα, γλυκά, κοφτά ή βροντερά, στις πρώτες νότες των νάνων και να ξεσπάσουμε εμείς στο χειροκρότημα που κρατάγαμε μαζί με την ανάσα μας -στις τελευταίες συναυλίες του μαζί και με τα δάκρυά μας. 

Τελείωνε το τραγούδι και ο Θάνος κοφτά γύριζε την πλάτη στο κοινό που παραληρούσε, έβγαζε συγκινημένος τα γυαλάκια του που νότιζαν από τα δάκρυά του, σκούπιζε τα μάτια του και ερχόταν προς εμάς, που τον αποθεώναμε, συγκινημένος. Ήταν βλέπετε ο κώδικάς μας, ο δικός του τρόπος να μάς δείξει πόσο φροντίζει το κοινό του και ο δικός μας τρόπος να του ανταποδώσουμε τη φροντίδα, την αγάπη και το νοιάξιμο.

Είχε πει ο Θανούλης για τους νάνους: «Να σου αποκαλύψω και κάτι… Όταν τους παίζω τους 7 Νάνους, ο κόσμος έχει ψευδαισθήσεις. Νομίζει ότι με βλέπει. Νομίζει ότι βλέπει το πιάνο. Θέλω να τους πω (..), ότι δεν βλέπουν εμένα και το πιάνο, νομίζουν ότι το βλέπουν. Γιατί από την ώρα που αρχίζω, εγώ έχω πάρει το πιάνο και ίπταμαι. Απλώς έρχομαι μετά για το χειροκρότημα».

Συγκινήθηκα πολύ όταν το διάβασα. Γιατί κατάλαβα ότι ήταν πάντα τόσο αφοσιωμένος στην εισαγωγή, στην ερμηνεία και στο κλείσιμο των νάνων του, ώστε ποτέ δεν πήρε χαμπάρι ότι ευλαβικά και αθόρυβα μπαρκάραμε -κάθε φορά- και εμείς στο ιπτάμενο πιάνο του, ταξιδεύαμε μαζί του στον ωκεανό που έφτιαχνε με στίχους ρυθμό και μελωδία και, τέλος, απλώς επιστρέφαμε, την ώρα περίπου που σκούπιζε συγκινημένος τα νοτισμένα γυαλάκια του, για το χειροκρότημα.