Νταλιντά: Ερωτευμένη με την ζωή -μέχρι το 1987

Στην καριέρα της Νταλιντά, η Ελλάδα έπαιξε σημαντικό ρόλο. Δεν ήταν μόνο τα "Παιδιά του Πειραιά" ή ο "Χασάπικος" του Μάνου Χατζιδάκι από το "Ποτέ την Κυριακή", που η Νταλιντά τον τραγούδησε με γαλλικό τίτλο Le bonheur -και τα δυο τεράστιες επιτυχίες του 1960. Ήταν και το συρτάκι του Ζορμπά του Μίκη Θεοδωράκη πέντε χρόνια αργότερα, και το σφουγγαράδικο Ντιρλαντά από την Κάλυμνο μετά από άλλα πέντε. Χωρίς να ξεχνάμε, από τα μέσα της δεκαετίας του '70, και εκείνο το άλλο το γλεντζέδικο, που δεν ήταν βέβαια ελληνικό, έδινε όμως το σύνθημα στους Γάλλους να παίξουνε μπουζούκι. Jouez bouzouki, κι αυτό μεγάλη επιτυχία.

Εννοείται πως σαν κορίτσι απ' τη Μεσόγειο ούτε τις Ιταλικές της ρίζες ξέχασε η Νταλιντά (κατά κόσμον Γιολάντα Τζιλιότι όπως ηταν το πραγματικό της όνομα. Ούτε την γενέθλια γη, την Αίγυπτο, όπου πέρασε τα πρώτα σχεδόν είκοσι χρόνια της ζωής της.

Ωστόσο, η Νταλιντά θεωρείται πάνω απ όλα εκπρόσωπος του γαλλικού τραγουδιού, αφού η Γαλλία την υιοθέτησε και την ανακήρυξε κεφάλαιο εθνικό. Σε ένα γαλλικό τραγούδι θα ακούσουμε την Νταλιντά. Τής το αφιέρωσαν εκείνη τη χρονιά, 1977, ο Ζιλμπέρ Μπεκώ και ο στιχουργός Πιέρ Γκρόζ. Amoureuse de la vie. "Ερωτευμένη με την ζωή". Αυτό έλεγαν οι στίχοι. Μετά από δέκα χρόνια θα έρθει η διάψευση. 

Στις 3 Μαΐου του 1987, που η Νταλιντά θα δώσει η ίδια τέλος στη ζωή της.

Το "Εμπάργκο" του Θάνου στο ΚΚΕ για τον Πουλαντζά

«Σε παίρνει για ταξίδι μια σειρήνα
και μια πικρία μας ματώνει ανείπωτη.
Tη σκοτεινή σου μελετάμε πείνα
καχύποπτοι, ανύποπτοι και ύποπτοι…»

Γράφει ο Πάνος Περιβολάρης

 

Όταν φέρνω στο μυαλό μου το έργο του Θάνου Μικρούτσικου, οι πρώτες σκέψεις με οδηγούν στη σπουδή του επάνω στον ποιητή Νίκο Καββαδία. Η καρμική του, όμως, συνάντηση με τον «ποιητή που υποδυόταν τον στιχουργό», όπως έλεγε ο ίδιος για τον Άλκη Αλκαίο (κατά κόσμον Βαγγέλη Λιάρο), μάς χάρισε, μεταξύ άλλων, ένα δίσκο-σταθμό!

Το 1982 κυκλοφορεί το «Εμπάργκο», μια ολοκληρωμένη εργασία πάνω σε λόγια του Αλκαίου. Η επιλογή έγινε μέσα από περισσότερα από πενήντα μελοποιημένα ποιήματα, πράγμα που εξηγεί σε ένα βαθμό και την διαχρονικότητα του έργου. Από το Εμπάργκο λάτρεψα το εμβληματικό «Κακοήθες μελάνωμα», με την συγκλονιστική ερμηνεία του ίδιου του Θάνου. Ο Αλκαίος είχε χάσει τη μητέρα του από κακόηθες μελάνωμα και αυτό ήταν κάτι που τον καθόρισε. Το τραγούδι, όμως, αφιερώθηκε στον Νίκο Πουλατζά για λόγους συμβολισμού.

 Ο Θάνος Μικρούτσικος αναφέρει…

 «Θεωρούσα και θεωρώ τον Νίκο Πουλαντζά ως ένα μεγάλο διανοητή της Αριστεράς, κυρίως σε θέματα που επεξεργάστηκε σε σχέση με το κράτος. Θυμάμαι πολύ έντονα ότι τότε μας απασχολούσε πάρα πολύ η έννοια του κράτους, γιατί ακριβώς είχαμε δει όλες τις αγκυλώσεις του Σοβιετικού κράτους. 

Εγώ εντυπωσιάστηκα, σοκαρίστηκα, από το γεγονός – δεν ξέρω αν είναι η απόλυτη αλήθεια– ότι αγκάλιασε τα βιβλία του και έπεσε μαζί μ’ αυτά κάτω. Αν αυτό είναι αληθές, σημαίνει ότι και ο ίδιος είχε δει ένα αδιέξοδο, αλλιώς δεν εξηγείται αυτή η χειρονομία.
Εκείνη την περίοδο ήμουν ιδιαίτερα στεναχωρημένος από τον θάνατο του Πουλαντζά, με είχε σοκάρει. Εξοργίστηκα όταν διάβασα στον Ριζοσπάστη δύο φράσεις μόνο, σε μια μέσα σελίδα, λίγο πάνω λίγο κάτω από την είδηση ότι είχε ακριβύνει το ζαμπόν και το κεφαλοτύρι, ότι «χθες αυτοκτόνησε στο Παρίσι ο Νίκος Πουλαντζάς» ή κάτι τέτοιο. Αυτή ήταν, σε μόλις δύο γραμμές, η αναγγελία του θανάτου ενός μεγάλου διανοητή, ενός από τους μεγαλύτερους διανοητές του μαρξισμού στον κόσμο. Αμέσως, ως μέλος του ΚΚΕ, έκρινα σκόπιμο και του αφιέρωσα το «Κακόηθες Μελάνωμα». Αυτό θεωρήθηκε αδιανόητο. Ήταν όμως μια πράξη συνειδητή, αποτέλεσμα της φοβερής εκτίμησης που έτρεφα για τον Νίκο Πουλαντζά αλλά και της αδυναμίας μου να παρακολουθήσω αυτή την αντίληψη που κυριαρχούσε στην Αριστερά και ιδιαίτερα στο ΚΚΕ. Την αφιέρωση στον Πουλαντζά την ανακοίνωσα, σε συμφωνία με τον Άλκη Αλκαίο, στις τέσσερις συναυλίες που έδωσα το 1980 στο Φεστιβάλ Αθηνών...».

Η Φάτα Μοργκάνα της Μαρίζας Κοχ

«Μού λαχε να ζήσω τα όσα έζησα και να τα κάνω ποίηση. Αν δεν τα χα ζήσει και τα έγραφα παρ όλα αυτά, τότε ίσως νά’ μουνα μεγάλος ποιητής» (ν καββαδίας, έφυγε σα σήμερα). [Για εμένα ο καββαδίας ανήκει στους ελάχιστους, ακούσια εκλεκτούς, που όντως χορέψαν στο φτερό του καρχαρία· και ήταν, νομίζω, τόσο μεγάλος ποιητής, που κατάφερε (και) να μας εξηγήσει με στίχους τι αδρεναλίνη και τι άβυσσο περνάς, όταν λικνίζεσαι καβάλα στην αιχμή του πιο μεγάλου τρόμου (σου).]

Από την Φιλοθέη Βαρσαμή: Δεν θα μπορούσε να ειπωθεί καλύτερα.

Μικρούτσικος, αλλά μέγιστος...

Λοιπόν, θυμάμαι την περίεργη αίσθηση που μού προκάλεσαν τα "Πολιτικά Τραγούδια" του, όταν τα πρωτάκουσα, 15χρονος τότε, βάζοντας τον μεγάλο δίσκο στο μικροσκοπικό πικάπ μιας ξαδέλφης μου (της Λ. ή της Στ. ήταν; Δεν θυμάμαι). Όλα ήταν πολιτικά τότε, και η μουσική και το τραγούδι - τα απαγορευμένα, τα απελευθερωμένα, τα επανεκδομένα- αλλά αυτός ο δίσκος είχε μια αδιαμφισβήτητη κυριολεξία σε όλα: στον τίτλο, στο περιεχόμενο, στο ηχόχρωμα, στην ποίηση του Μπίρμαν και του Χικμέτ, ακόμη και στο εξώφυλλο, φιλοτεχνημένο από μιαν άλλη ξαδέλφη, την Kleopatra Dinga, την οποία τότε γνώριζα μόνο κατ' όνομα, κι αυτό έγινε ένας επιπλέον υπόρρητος λόγος να "κολλήσω" μ' αυτόν τον δίσκο και μ' αυτόν τον τύπο. Αλλά κανείς δεν μπορούσε τότε να υποψιαστεί ότι αυτός ο "οξύς" Μικρούτσικος θα γινόταν ένας τόσο "καθολικός" καλλιτέχνης που θα επέβαλλε σε εκατομμύρια ανυποψίαστους νεοέλληνες να χορέψουν τη Ρόζα ζεϊμπέκικο...

(Κείμενο του Γιάννη Κιμπουρόπουλου)

Το τραγούδι που ήθελε να ακούει ο Χατζιδάκις κάθε πρωί στις 11.00

 1. Ο Μάνος Χατζιδάκις, όταν ήταν διευθυντής στο Τρίτο Πρόγραμμα, είχε δώσει εντολή το τραγούδι αυτό να "παίζει" κάθε μέρα στις 11.00 το πρωί.
2. Είναι ένα από τα σπουδαιότερα τραγούδια του "θείου Νιόνιου", αλλά και απο τα λιγότερο γνωστά και ακουσμένα εξ αιτίας του ότι είναι μεγάλο: φτάνει τα 15 λεπτά και έχει 90 στίχους χωρίς ρεφρέν!
3. Ο Σαββόπουλος το έγραψε για τον Νίκο Κοεμτζή και το φονικό του 1973. Πέντε χρόνια αργότερα το συμπεριέλαβε στον δίσκο Ρεζέρβα.
4. Αν δεν κάνω λάθος είναι μια μοναδική μουσική παράσταση, που δεν έχει προηγούμενο. Ο Σαββόπουλος παίρνει ένα αστυνομικό ρεπορτάζ και το κάνει τραγούδι καταθέτοντας όλα τα στοιχεία της πράξης, των αιτίων της, το ιστορικό του θύτη, τις κοινωνικές καταβολές του, τα προσωπικά του δράματα, χωρίς πουθενά να δικαιολογεί ή να εξηγεί την πράξη του.
5. Ένα αληθινό ποίημα που μας θυμίζει γιατί αγαπήσαμε τον "Θείο Νιόνιο". 
6. Ανάλογο πείραμα έχει κανει ο bob dylan με το hurricane, ενα ποίημα-ποταμό για την άδικη καταδίκη του Αμερικάνου πυγμάχου.

"All Alone Am I": Από τη Καρέζη στην Μπρέντα Λι και την Άλισον Κράους

 Το 1959 προβλήθηκε στις κινηματογραφικές αίθουσες η ταινία «Το Νησί των Γενναίων». Εκεί ακούστηκε για πρώτη φορά, το τραγούδι του Μάνου Χατζιδάκι «Μην Τον Ρωτάς Τον Ουρανό», με τη φωνή της Τζένης Καρέζη. Το τραγούδι γράφτηκε –κυριολεκτικά- μέσα σε λίγα λεπτά, με την Καρέζη στο σπίτι του Χατζιδάκι να είναι στα πρόθυρα της νευρασθένειας (αφού θα έχανε το αεροπλανο για την Κρήτη όπου γίνονταν τα γυρίσματα) να του φτιάχνει καφέ, ενώ εκείνος με το τσιγάρο στο στόμα, είχε κάτσει στο πιάνο και πηγαινοέφερνε τα δάκτυλα του στα πλήκτρα. Το τραγούδι ηχογραφήθηκε με την φωνή της Μαίρης Λω, η ερμηνεία της Καρέζη όμως την «επισκίασε».

Λίγα χρονια αργότερα το πήρε η Μπρεντα Λι και το μετέτρεψε σε διεθνές hit, με τον τίτλο «All Alone Am I». Η ερμηνεύτρια με το ψευδώνυμο «Little Miss Dynamite», λόγω του ύψους της – ήταν μόλις 1,47 – απογείωσε το κομμάτι βάζοντας το στα 10 καλύτερα της δεκαετίας. Μαζί με το «Rockin’ Around the Christmas Tree» αποτέλεσαν τις δυο μεγαλύτερες επιτυχίες της. Πενήντα χρόνια μετά, επέστρεψε στη δεκάδα των πιο επιτυχημένων τραγουδιών στις ΗΠΑ, μέσα από την ερμηνεία της Alison Krauss.

"Φίλοι κι αδέρφια": Ο Αρχάγγελος της Κρήτης

 Πριν απο μερικά χρόνια ξανανέβηκε η παράσταση το Μεγάλο μας Τσίρκο", απο το ΚΘΒΕ, αν δεν κάνω λάθος. Είχα την τύχη να την δω. Όμορφη παράσταση, προσεγμένη σε όλα της, όσο κι αν το βάρος της σύγκρισης ήταν καταλυτικό. Είχαν ορχήστρα και έπαιζε όλα τα τραγούδια. Μόνο ενα τραγούδι δεν άγγιξαν. Αυτό.

Απλώς έβαλαν στα ηχεία τη φωνη του Αρχαγγέλου της Κρήτης, έσβησαν τα φώτα και ανέβασαν στο πανί μια φωτογραφία του. Ύστερα, έβγαλαν τα καπέλα τους και στράφηκαν σε στάση προσοχής, προς το μερος του. Ανατριχιάσαμε όλοι.

ΥΓ είναι και επίκαιρο λόγω αναθεώρησης. Ο διάλογος των πρεσβευτών των τριών δυνάμεων για την παραχώρηση συντάγματος στους Έλληνες είναι τρομερός, όπως και η δύναμη της γλώσσας -όλα με ένα μόνο ρήμα!:
- Και αν επιμένουν να το έχουν (σ.σ. το Σύνταγμα)
- εάν το έχουν χωρίς να το έχουν;
- τι εννοείται, έχουν, δεν έχουν;
- εαν νομίζουν ότι έχουν και στην ουσία δεν το έχουν. Αυτοί θα χαίρονται πως το έχουν κι εμείς θα ξέρουμε πως δεν το έχουν
- κι έτσι θα έχουν χωρίς να έχουν και δεν θα έχουν ενώ θα έχουν.
- αποφασίζουμε να έχουν
- αν εμποδίσουμε να έχουν, υπάρχει κίνδυνος να έχουν
- ο μόνος τρόπος να μην έχουν είναι να αφήσουμε να έχουν.